شکا
Farsi | English | Russian | Arabic

روشن‌ شدن هر مفهوم، قبل از هر چیزی برای درک‌ صحیح آن مفهوم می‌ تواند کمک کند. در اصل سواد رسانه‌ ای متشکل از دو عبارت مهم است: «سواد» و «رسانه»...


با ورود به‌قرن ۲۱ مصادف با وقوع انقلاب ارتباطی و اطلاعاتی، افراد جامعه تحت‌تأثیر بمباران‌های رسانه‌ای قرار دارند و رسانه‌های عصر حاضر نقشی عمده در شکل‌گیری رفتار، عقاید، عواطف و به‌خصوص روابط فردی و اجتماعی بازی می‌کنند.


اکنون سواد رسانه‌ای بعنوان یکی از کارآمدترین ابزارهای نظارتی طرف توجه بسیاری از کشورها است و افزایش نظام‌های اطلاعاتی و ارتباطی، ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای در افراد جامعه را بیش از پیش نمایانگر می‌سازد چرا که پیامهای تولیدشده توسط رسانه‌های مختلف در سرتاسر جهان مخاطبان را دچار نوعی سردرگمی و تردید در انتخاب و گزینش پیام‌های دریافتی می‌نماید.


ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای
ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای
 


اگر تا قبل از عصر حاضر، سواد محدود به‌توانایی خواندن و نوشتن می‌شد، امروز سواد مفهومی فراتر، گسترده‌تر و پیچیده‌تر پیدا کرده است. سواد خواندن و نوشتن در کنار سواد ارتباطی، سواد عاطفی، سواد رایانه‌‌ای، سواد مالی و البته سواد رسانه‌ای شش معیار امروزی یونسکو برای باسواد تلقی‌شدن در عصرحاضر به‌شمار می‌رود.


سواد رسانه‌ای یعنی چه؟

روشن‌شدن هر مفهوم، قبل از هر چیزی برای درک‌صحیح آن مفهوم می‌تواند کمک کند. سواد رسانه‌ای متشکل از دو عبارت است: «سواد» و «رسانه». سواد رسانه در یک تعریف بسیارکلی عبارت‌است از یک‌نوع درک متکی برمهارت که براساس آن می‌توان انواع رسانه‌ها و انواع تولیدات آنها را شناخت و از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد.


سواد رسانه‌ای یعنی مخاطب در برابر رسانه منفعل نباشد، هوشمندانه و فعالانه در برابر محتوای رسانه عمل‌کند. بنابراین در سواد رسانه‌ای تاکید می‌شود پذیرش بدون اندیشه نداشته باشیم. یعنی قرار نیست هرچیزی را که هررسانه می‌گوید، بپذیریم.


به‌عنوان مثال یکی از مهارت‌های سواد رسانه‌ای این است که به‌صورت‌ خودکار، نگرش انتقادی درباره خبرها یا تبلیغات رسانه‌ای داشته باشیم. این کار ساده‌ای نیست ولی لازمه‌اش این است به‌خبری که برای ما مهم است و احتمال می‌دهیم صحیح نباشد، به‌دیده تردید بنگریم و اطلاعاتمان را از منابع مختلف و البته موثق تکمیل کنیم.


تنها راه درست و عاقلانه و عالمانه این ‌است که واقع‌بین باشیم تا توانمند شویم و فرزند زمان خویش باشیم و با‌قوت (نه‌ضعف) و خوش‌بینی (نه‌خوش‌خیالی) و استحکام (نه‌تردید) به‌‌فکر برنامه‌ریزی و رشد باشیم تابتوانیم از مزایای رسانه‌ها بهترین بهره را برده تا از شر رسانه‌ها به‌خیرشان پناه‌برده و در یک‌کلام سواد رسانه‌ای خود را بالا ببریم.


اگر بخواهیم بدنبال مقصری برای وضعیت‌کنونی جهان بگردیم، آن مقصر چیزی نیست چون اینترنت و فضای مجازی! قابلیت‌های جدیدی که اینترنت و فضای مجازی برای‌ما بوجود آورده است، به‌نحوی رسانه‌های دیگر را مغلوب و درنگاهی ملایم‌تر تحت‌الشعاع قرار داده است.


یعنی همه‌جا حضور دارد و تنها ابزاری لازم است تا ما را به‌این‌ فضا وصل کند. این دستگاه امروزه قابل حمل است و همه آن را دارند؛ تلفن همراه. فضای مجازی همه قالب‌های دیداری و شنیداری را جدا جدا و ترکیبی باهم داراست. به‌نحوی می‌توانیم بگوییم ترکیب‌شده همه رسانه‌ها را می‌توان در فضای‌مجازی و اینترنت مشاهده کرد.


آسیب‌های فضای‌مجازی بلند مدت است و شاید روزی خود را عیان کند که دیگر کار از کار گذشته باشد. برای نرسیدن به‌چنین وضعیتی آیا راهی جز برنامه‌ریزی عاقلانه و صحیح در استفاده از این فضا وجود دارد! اینها ما را به‌ضرورت نخستین بحث می‌رساند و آن اینکه با برنامه‌ریزی صحیح خود را به سمت باسواد ‌شدن در زمینه رسانه‌ها هدایت کنیم.


ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای
ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای
 


 اهداف سواد رسانه‌ای

هدف سواد رسانه‌ای که خود ناظر بر اهمیت آن هم هست این‌است که به مردم کمک کند تا به شهروندانی پیچیده، یعنی شهروندانی آگاه و با ظرفیت‌های مورد نیاز جامعه‌ی امروزتبدیل شوند، نه به‌مصرف‌کنندگانی پیچیده... در گامی فراتر می‌توان چنین اظهار داشت که هدف سواد رسانه‌ای ارتقای خود رهبری از طریق فرایندهای استدلال، تحلیل،مفاهمه و مهارت‌های ابزار وجود است.


ضرورت آموزش سواد رسانی در سنین مختلف:

آموزش سواد رسانه‌ای برای همه سنین از کودک تا بزرگسال ضرورت دارد. بعنوان مثال یک‌فرد بزرگسال دربرابر تبلیغات ماهواره‌ای یا آگهی‌های بازرگانی به‌راحتی فریب قرص‌های لاغری و‌… را می‌خورد یا ممکن است برخی برنامه‌ها و تبلیغات ماهواره‌ای محتوای مناسبی برای نوجوانان نداشته باشند و نوجوان با مسائلی که مطابق با سن او نیست، مواجه شود.


اینها خطراتی است که موجب‌شده صاحب‌نظران ارتباطات، آموزش سواد رسانه‌ای را برای فعالسازی مخاطبان در برابر پیام‌های رسانه‌ای برای تمام سنین ضروری و لازم بدانند. اما قطعا روش‌های آموزش به‌هر رده‌سنی باید متفاوت و متنوع باشد.


در دوران معاصر که عصر جامعه اطلاعاتی نامیده می‌شود، رسانه‌های دیجیتال و اینترنت موجب ایجاد سواد دیجیتالی و رسانه‌ای شده‌اند. سواد رسانه‌ای را می‌توان در امتداد مفهوم تاریخی سواد دانست. سواد خواندن، سواد بصری و سواد کامپیوتری معادل سواد رسانه‌ای نیستند.


در مقابل صرفا اجزای سازنده آن هستند. سواد رسانه‌ای شامل تمام این توانایی‌های ویژه و نیز چیزهای دیگر است. اگر در درک آداب بصری و روایی مشکل داشته باشیم ، نمی‌توانیم از تلوزیون یا فیلم چیز زیادی بفهمیم. اگر نتوانیم از کامپیوتر استفاده کنیم، از آنچه به مرور زمان در مهم‌ترین رسانه رخ می‌دهد بی‌خبر می‌مانیم. سواد رسانه‌ای فراتر از این توانایی‌های ویژه است.


می‌توان گفت ظهور رسانه‌های نوین، نحوه ارتباطات انسانی را تغییر داده، این تغییرات چه شرایطی را بوجود آورده است که کارشناسان، نیاز به سواد رسانه‌ای را این‌قدر ضروری می‌دانند؟ بیشتر این قربانیان و آسیب‌دیدگان کسانی هستند که آگاهی کافی از امکانات و قابلیت‌های تکنولوژی‌های جدید را ندارند. حتی می‌توان مدعی شد اغلب کاربران اینترنت، تلفن همراه و سایر رسانه‌های جدید در ایران حتی آنهایی که هنوز گرفتار آسیب‌ها نشده‌اند اطلاعات کافی درباره نحوه به‌کارگیری این تکنولوژی‌ها ندارند و تنها به‌دلیل جذابیت‌های این رسانه‌های جدید و رفع برخی نیازهایشان، کاربر این ابزارهای جدید شده‌اند.


گسترش فرهنگ غربی از طریق رسانه‌ها

تولید و ارسال اطلاعات بی‌مصرف، آن هم به مقدار بسیار زیاد، ترویج خشونت، سکس و هرزه‌نگاری، حاصل یک تسلط فرهنگی بر جهان است که با تکیه برهمین ویژگی در رسانه‌ها صورت می‌گیرد.


هرچند امروز در کشوری که ما زندگی می‌کنیم به‌جهت اعتقادهای دینی و مذهبی، این‌گونه موارد در برنامه های تلویزیون و رادیو تقریباً وجود ندارد؛ اما گسترش روزافزون اینترنت و شبکه‌های ماهواره‌ای و امکان دسترسی آسان به‌آنها، نشان می‌دهد که یک‌فرهنگ جهانی و یا به‌عبارت بهتر، نوعی سلطه‌ی فرهنگی بر جهان در حال شکل‌گیری است و گروه‌های دارای نفوذ، در پی‌گسترش غلبه‌ی فرهنگی خود هستند.


ضرورت سواد رسانه‌ای در آسیب‌های اجتماعی

دغدغه‌ی آسیب‌رسانی رسانه‌ها و آسیب‌پذیری مخاطبان و یافتن راهی برای کاهش اثرات مخرب رسانه‌ها به‌ویژه برای مخاطبان جوان و نوجوان که بیش‌ترین مصرف‌کنندگان رسانه‌ها هستند، همواره مورد توجه اندیشمندان بوده است. بر این اساس، بیش از دو دهه است که صاحب نظران ارتباطات، به‌دیدگاهی روی آورده‌اند که به‌نظر می‌رسد باگسترش آن، می‌توان از تأثیرات منفی رسانه‌ها تا حدود زیادی پیشگیری کرد.


این دیدگاه، بطور‌کلی راه هر‌گونه ارتباط صحیح با رسانه‌ها را برخورداری از مهارتی به نام «سواد رسانه‌ای» می‌داند. سواد رسانه‌ای عبارت است از پرورش مخاطبانی که توانایی گزینش داشته باشند و نسبت به‌شکل، قالب و محتوای برنامه‌ها در رسانه‌های جمعی حس انتقادی داشته باشند. ازنظرآنان، فرد واجد این مهارت قادر است بصورت منتقدانه، درباره‌ی آن چه درکتاب، روزنامه، مجله، تلویزیون، رادیو، فیلم، موسیقی، تبلیغات، بازی‌های‌دیجیتالی، اینترنت و... می‌بیند، می‌خواند و می‌شنود، فکر کند.


مهارت‌های سواد رسانه‌ای   

برای آن که شخص بتواند به‌هنگام برخورداری از رسانه‌ها از مهارت سواد رسانه‌ای خویش بهره گیرد و پیام‌های دریافتی از آنها را منتقدانه تحلیل کند، نخست باید توجه داشته باشد که رسانه‌ها صرفاً در چارچوب منافع اقتصادی و سیاسی خود گام برمی‌دارند؛ لذا ممکن است با توجه به این اهداف نه‌تنها بتوانند فقط بخشی از واقعیت‌ها را بیان کنند، بلکه در دگرگون ساختن و وارونه نشان دادن واقعیات نیز مؤثر باشند.


همچنین هر یک از رسانه‌ها از قواعد مخصوص به‌خود برای تولید پیام‌ها استفاده می‌کنند که ممکن است با یک دیگر متفاوت بوده و همین امر سبب شود تا یک پیام واحد را به‌صورت‌های مختلفی ارائه کنند. همانگونه که افراد مختلف نیز ممکن است از پیامهای یکسان با توجه به پیش‌زمینه‌های ذهنی خویش معانی متفاوتی را دریافت کنند.


در مرحله ی بعد فرد مخاطب به‌هنگام برخورد با رسانه‌ها باید سؤالات زیر را در ذهن خویش مطرح کند و بدنبال یافتن پاسخی مناسب برای آنها باشد: چه کسانی پیام‌های رسانه‌ای را می‌آفرینند؟ کدام یک از فنون رسانه‌ای برای جلب توجه مخاطبان استفاده شده است؟ چگونه افراد مختلف قضاوت‌ها و تفسیرهای گوناگونی از پیام‌های یکسان دارند؟ ارزش‌ها و سبک‌های زندگی که در رسانه‌ها ارائه می‌شوند، کدامند؟ و در نهایت، هدف سازندگان و آفرینندگان پیام چیست؟


سطح مقدماتی و اولیه‌ی پیام‌ها

یک سطح مقدماتی و اولیه که طی آن مخاطب به موضوعات و پرسش‌هایی مانند چه کسی پیام‌های رسانه‌ای را می‌آفریند؟ از چه فنونی استفاده می‌کند؟ و با چه هدفی پیام را ارسال می‌کند؟ توجه دارد. در این سطح مخاطبی که دارای سواد رسانه‌ای است، این توانایی را دارد که پدیدآورندگان پیام‌ها (کارگردان، بازیگران تهیه‌کنندگان، سیاست‌گذاران و ... ) را تشخیص دهد.


چنین مخاطبی از نقش صدا، موسیقی و سایر جلوه‌های ویژه برای القای فضا و معنی در انتقال تصاویر تا حدودی با خبر است و قادر است تشخیص دهد که هر پیام برای چه گروهی از مخاطبان تهیه و پخش می‌شود، هدف پیام آفرینان (اعم از اهداف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) را درنظر داشته، میزان تأثیرگذاری پیام‌ها را تعیین کند و پیامدهای آسیب زا یا اثرات مثبت (حفاظت کننده) آنها را مشخص سازد.


سطح عمیق و پنهان پیام‌ها

دومین سطح، ویژگی‌های پنهان‌تر و درونی‌تر هر پیام را در بر می‌گیرد و مخاطب به‌گونه‌ای عمیق‌تر، ارزش‌ها و سبک‌های پنهان و مستتر در پیام را مدنظر قرار می‌دهد. هر پیام ارزش‌ها و سبک‌های زندگی متناسب با خود را به‌نمایش می‌گذارد؛ سبک زندگی ارزش‌ها و هنجارهایی است که در زندگی افراد از اولویت برخوردار است و عملاً به‌کارگرفته می‌شود و مخاطب بایستی قادر باشد سبک‌زندگی القا شده در پیام را شناسایی کند.


به عبارت دیگر، مخاطب دارای سواد رسانه‌ای می‌تواند زندگی‌ای را که رسانه‌ها بر افکار و اعمال و زندگی او اعمال می‌کنند، تشخیص دهد و بداند رسانه‌ها قادرند آن چنان نامحسوس و بطور تدریجی سبک زندگی خانواده‌ها را به کلی تغییر دهند، که حتی خود افراد نیز متوجه نباشند.


ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای
ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای
 


مراحل کاربرد و بهره‌گیری از سواد رسانه‌ای

شخصی که دارای سواد بهره‌گیری از رسانه‌هاست، در نحوه‌ی استفاده از رسانه‌ها به برنامه‌ریزی شخصی می‌پردازد و به‌اهمیت این برنامه‌ریزی واقف است. بدین معنا که توجه بیشتری به انتخاب و تماشای انواع مختلف برنامه‌ها داشته، بصورت مشخصی به استفاده از تلویزیون، رایانه، بازی‌های الکترونیکی، فیلم‌ها و دیگر رسانه‌ها پرداخته و میزان مصرف را کاهش می‌دهد. به عبارت دیگر، خود را ملزم می‌کند در استفاده از رسانه، جیره‌ی مصرف داشته باشد.


چنین فردی در گام بعد به جنبه‌های نامحسوس‌تر رسانه‌ها توجه می‌کند و به پرسش‌ها و موضوعات عمیقی مانند چه کسی پیام‌های رسانه‌ای را می‌سازد؟ با چه اهدافی فرستادن پیام دنبال می‌شود؟ چه کسی از ارسال پیام سود می‌برد و چه کسی ضرر می‌کند؟ و. .. می‌پردازد. به بیان دیگر، در این مرحله با توجه به ویژگی‌های پیام دهنده، به گزینش پیام‌ها پرداخته و برخی از پیام‌های مطلوب را برگزیده و بقیه‌ی پیام‌ها را نادیده می‌گیرد.


سپس با کمک برخی مهارت‌های لازم برای تماشای انتقادی به تجزیه و تحلیل و پرسش درباره‌ی چارچوب ساخت پیام و جنبه‌های جا افتاده در آن می‌پردازد. آن‌چه در این مرحله اهمیت دارد، شناخت حقایق و جنبه‌هایی از پیام است که حذف‌شده است. در این مرحله همچنین به نقد پیام‌های رسانه‌ای پرداخته می‌شود.


در نهایت می‌توان گفت مخاطب با داشتن سواد رسانه‌ای در مواجهه با پیام‌های مختلف از رسانه‌ها و برای دریافت معنای حقیقی آنها، دو مرحله‌ی گزینش‌گری و پردازش‌گری را باید پشت سر بگذارد. بدین ترتیب، سواد رسانه‌ای همانند فیلتری عمل خواهد کرد تا جهان متراکم از پیام، از لایه‌های فیلتر سواد رسانه‌ای عبور کرده و شکل مواجهه با پیام معنادار شود.


امروزه رسانه‌ها، بعنوان یکی از تاثیرگذارترین ابزارها در زندگی افراد نقش مهمی ایفا می‌کنند. رسانه‌ها بتدریج درحال افزایش نفوذ خود بر سبک زندگی افراد، آگاهی از واقعیت اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و شکل دادن به‌ارزش‌های شخصی هستند. با توجه به تنوع انواع مختلف رسانه‌ها، سواد رسانه‌ای به کمک مخاطبان رسانه‌ها می‌آید.


البته نه به‌لحاظ مصونیت بخشی و حمایت‌گری از مخاطبان بلکه به‌لحاظ مجهز و توانمند کردن مخاطبان در مواجهه با پیام‌های رسانه‌ای و دست یافتن به‌قدرت گزینش‌گری و انتخاب گزینه‌ها و پیشنهادهای سالم و ارتقاء مهارت‌های فردی به‌منظور تفسیر و تحلیل پیام‌های رسانه‌ای است.


فراموش نکنیم هدف از سواد رسانه‌ای حمایت‌گری نیست بلکه هدف از سواد رسانه‌ای آماده‌سازی و تدارک‌گری است، تا مخاطبان با قوه تشخیص خود به معنایابی و معناسازی از پیام‌ها دست یابند. روح حاکم بر سواد رسانه‌ای تفکر انتقادی و حفظ استقلال فکری و اجتناب از مواجهه انفعالی با پیام‌های رسانه‌ای است.


شخصی که دارای سواد رسانه‌ای است ماهیت نقش‌ها و عملکردهای رسانه‌ها و تامین‌کنندگان اطلاعات در جامعه را درک می‌کند. شهروندان با سواد رسانه‌ای می‌توانند بررسی کنند چه کسانی نماینده رسانه و تامین کنندگان اطلاعات هستند و چه کسانی نیستند و چگونه خود ارایه می نمایند و این اراپه چه معنایی دربردارد و کدام رسانه و تامین کننده اطلاعات نقطه نظرهای خاصی را ترویج می‌کنند.


لاجرم با توجه به زندگی رسانه‌ای، کیفیت اطلاعات دریافتی، بر انتخاب‌های ما و پیامدهای آن اثر می‌گذارد. بنابراین باید به‌دنبال راهبردهای ملی سواد آموزی رسانه‌ای باشیم و استفاده نقادانه، مسولانه و اخلاقی از پیام‌های رسانه‌ای را در میان شهروندان تشویق و ترویج نمود.


برنامه سواد رسانه‌ای، توانایی لازم برای تعامل با بسترهای اطلاعاتی و رسانه‌ای، به‌منظور ایجاد ارتباط هدفمند و مبتنی بر نیاز اطلاعاتی برای شهروندان را فراهم می‌کند و آنان را به‌تحقیق و جستجو و عدم تسلیم و انفعال در برابر پیام‌ها ترغیب می‌کند.


سواد رسانه‌ای برای تمامی شهروندان مورد نیاز است و نقش‌مهمی برای نسلهای جوان‌تر، هم‌ بعنوان شهروند و هم‌ بعنوان مشارکت‌کننده در اجتماع بازی می‌کند. عامل اساسی در فهمیدن اینکه‌ جامعه‌ای سواد رسانه‌ای قابل‌قبولی دارد، توجه به آموزش سواد رسانه‌ای آن‌جامعه است. سواد رسانه‌ای نیازمند آن است که از طریق فرهنگ‌سازی عمومی به‌یک‌ مطالبه جدی برای شهروندان جامعه تبدیل‌گردد و به‌صورت یک‌جنبش پرانرژی دنبال شود.


امروزه، تنها با داشتن سواد خواندن و نوشتن نمی‌توان ادعای سواد داشت؛ بلکه انواع جدیدی از سواد، نظیر: سواد عاطفی، سواد ارتباطی، سواد مالی، سواد رایانه‌ای و سواد تربیتی موردنیاز است که در این میان‌جایگاه سواد رسانه‌ای به‌دلیل نفوذ و توسعه فزاینده رسانه‌ها برجسته‌تر است. کوشش برای تحصیل سواد رسانه‌ای، یکی از مصادیق بارز علم به زمانه‌ی خویش به‌حساب می‌آید.


شکا یک فروشگاه دایرکتوری اینترنتی است که در زمینه‌‌های شیرینی‌های سنتی، چای ارگانیک، زعفران، عسل طبیعی و ارگانیک، فرآورده‌های کنجدی و خرمایی، محصولات گیاهی و بدون‌قند یا رژیمی ایرانی به‌صورت تخصصی در جهت خرید مستقیم کاربران فعالیت می‌کند و هدفش حمایت از تولید‌کنندگان و محصولات ایرانی همچنین آشنایی کاربران از تولیدات و محصولات ایرانی است.

 

حمایت از تولید‌ داخلی و معرفی محصولات ایرانی با نشان ایرانی یکی از مهم‌ترین راه‌های رونق تولید ملی است 

 فروشگاه اینترنتی شکا پل ارتباطی مطمئن تولید‌کننده و مصرف‌کننده ایرانی 

 روابط عمومی سایت جامع فروشگاهی شکا 

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال نمایید:


        instagram  

با خبر شدن از جدیدترین محصولات با عضویت در خبرنامه

برای اطلاع از جشنواره تخفیفات شکا ، جدیدترین محصولات و طرح های ویژه فروش در خبرنامه فروشگاه شکا عضو شوید.

 حمایت از محصولات ایرانی
سال رونق تولید
هدف از تاسیس فروشگاه اینترنتی حذف واسطه ها و دلالان و کارکرد آن بصورت خدمات کاملا الکترنیکی در صنعت وب و فناوری دیجیتال و اطلاعات به تولیدکنندگان و کاربران و معرفی و فروش محصولات تولید‌کنندگان ایرانی است. ایجاد فرهنگ سازی و حمایت از تولید ملی در جهت یک حرکت جمعی ، اراده ملی و نهضتی همگانی از اهداف این مرکز می‌باشد. شعار ما هر جا قصد خرید داریم کالا و محصولات ایرانی را انتخاب کنیم .