شکا
Farsi | English | Russian | Arabic

خداوند طبع آدمیان را مشتاق کوشش و تلاش آفرید و به آنان فکر هدایت‌ گر و انگیزنده به کار و عمل بخشید. پس انسان نمی‌تواند عذری برای رها کردن کار داشته باشد...


اقتصاد یک نقطه‌ی کلیدی تعیین‌کننده است. اقتصاد قوی، نقطه‌ی قوت و عامل مهم سلطه‌ناپذیری و نفوذناپذیری کشور است و اقتصاد ضعیف، نقطه‌ی ضعف و زمینه‌‌ساز نفوذ و سلطه و دخالت دشمنان است. فقر و غنا در مادیات و معنویات بشر، اثرمی‌گذارد. اقتصاد البته هدف جامعه‌ی اسلامی نیست، اما وسیله‌ای است که بدون آن نمی‌توان به هدفها رسید.  «گام دوم انقلاب» رهبر معظم انقلاب                        


نگاه قرآنی به رونق اقتصادی (۲)
نگاه قرآنی به رونق اقتصادی (۲)
 


۴ـ سیره پیشوایان معصوم در انجام فعالیت‌های اقتصادی

کلمه‌های کار، تلاش، عمران، آبادی و تولید، انسان را به نشاط در‌می‌آورد و او را از رخوت و سستی دور ساخته، آینده‌ای زیباتر برای او رقم می‌زند. زندگی انسان بر محور کار می‌گردد. مظاهر تمدن بشری به طور کامل، مستمر و طولانی در زندگی بشر بر کره زمین است. ساختمان‌های بلند، سدهای عظیم، تونل‌های طولانی، هواپیماهای غول‌پیکر، کتابخانه‌های بزرگ، رصدخانه‌ها و همة آنچه در کره خاکی وجود دارد، حاصل عملکرد آدمی است.


اثر کار فقط در ابعاد اقتصادی و تولید نیست، بلکه در نظام اخلاقی، تربیتی، اجتماعی و فرهنگی نیز نقش مؤثری را ایفا می‌کند. از همین رو، در متون دینی به ابعاد گوناگون آن توجه داده‌شده است و جایگاه آن را روشن ساخته‌اند (ر.ک؛ رضایی،۱۳۸۲: ۱۷). با توجه به فراخور موضوع در این بحث، بیشتر به‌جنبه اقتصادی آن پرداخته خواهد شد.


اقتصاد یک جامعه، رمز بقای آن است. همانگونه که قبلاً نیز گفته شد، اقتصاد، متکی بر تصرف در طبیعت و هرچیزی است که در آن است و این‌نتیجه جز باکار به دست نمی‌آید. پس کار برای اقتصاد همچون ستون برای خانه است؛ یعنی همانگونه که خانه بدون‌ستون پدید نمی‌آید، اقتصاد هم بدون کار معنایی ندارد و از این لحاظ، میان اقتصاد فردی و اجتماعی تفاوتی نیست.


پس بر آدمی واجب است که پیشه و کاری داشته باشد، به‌گونه‌ای‌که نیازهای خود و اجتماع را تأمین کند و بر ثروت ملّت خویش بیفزاید و برای همین، خداوند متعال نیروی کار کردن به آدمی داد و به تعبیر امام سجاد (ع): « رَکَّبَ فِینَا آلاَتَ البَسطِ، وَ جَعَلَ لَنَا أَدَوَاتَ القَبضِ، وَ مَتَّعَنَا بِأَروَاحِ الحَیَاةِ، وَ أَثبَتَ فِینَا جَوَارِحَ الأَعمَالِ: در [پیکر] ما ابزار گشادن و وسایل گرفتن نهاد و ما را از نیروهای حیات بهره‌مند ساخت و به ما اندام‌هایی (دست و پا) برای کار کردن داد» (صحیفه سجادیه/ ۳۰).


آری، خداوند طبع آدمیان را مشتاق کوشش و تلاش آفرید و به آنان فکر هدایتگر و انگیزنده به کار و عمل بخشید ( الفِکرُ مِرآةٌ صَافِیَةٌ: فکر آیینه‌ای روشن است)، و زمین و آنچه را که‌در آن و بر آن است، به ‌گونه‌ای فراهم آورد که برای آدمی پرداختن به کار در آن میسر باشد. پس انسان نمی‌تواند عذری برای رها کردن کار و شغل داشته باشد و بار خویشتن را بردوش دیگران نهد.


اسلام آن کس را که بار خویش بر دوش دیگران گذارد، لعنت کرده است و او را وبالی بر اقتصاد اجتماعی و اموال عمومی شمرده است که از دسترنج دیگران می‌خورد و هرکس را موظف ساخته که به‌کاری و پیشه‌ای بپردازد و در کار خود نیز کوشا، جدی، متعهد، امین و درستکار باشد تا چرخ زندگی بشری از راه‌تعاون و همکاری بچرخد و هرکس از ثمره کار خویش برخوردار شود (و نه، تنها از نتیجه کار و تلاش دیگران)، و نیز میوه چیده‌شده با هردست به‌دهان صاحب‌دست برود (ر.ک؛ حکیمی، ۱۳۸۰، ج ۵: ۴۵۲).


به‌همین دلیل، در سیره پیشوایان معصوم (ع) فعالیت‌های اقتصادی افراد، ارزش بالایی دارد. آن بزرگوران، کارگران و تولید‌کنندگان را بسیار تشویق می‌کردند. سیره عملی پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) این بوده است که بار زندگی خود را شخصاً به دوش می‌کشیدند و هیچگاه برای تأمین امور ضروری زندگی، خود را وابسته به دیگران نمی‌کردند.


مسئولیت سنگین هدایت معنوی انسان‌ها هم مانع از اشتغال آنان به فعالیت‌های مثبت و سازنده نمی‌شد و از بابت نقش هدایتی خود هیچ‌مطالبه اجر و مزد از مردم نمی‌کردند. در قرآن‌کریم نیز آیات بسیاری دلالت بر اشتغال پیامبران به فعالیت‌های مختلف اقتصادی می‌کند و در بسیاری از آیات هم به نوع فعالیت آنان اشاره شده است.


رویکرد قرآن‌کریم بدین موضوع به‌‌گونه‌ای است که به هیچ‌وجه میان فعالیت انبیا بعنوان فرستاده خداوند و هدایت‌کننده انسان‌ها با اشتغالات دنیوی آنها تباین و تضادی نمی‌بیند و شغل‌هایی که عهده‌دار آن بودند، از نوع مشاغل معمولی آحاد جامعه یا حتی اغلب از مشاغل قشر متوسط به پایین جامعه بود؛ شغل‌هایی چون چوپانی، نجاری، آهنگری، زراعت، تجارت و... گاهی نیز به فعالیت‌های متفاوت می‌پرداختند.


هیچگاه در تأمین نیاز مادی خود و خانواده خود دست‌نیاز مقابل دیگران دراز نمی‌کردند. به استناد بعضی روایات، همه انبیاء در بخشی از زندگی خود به کار چوپانی پرداختند. البته این‌موضوع می‌تواند با ساختار حاکم بر مناسبت‌های اقتصادی جوامع سنتی ـ که معمولاً شبانی یا کشاورزی بود، منطبق باشد (ر.ک؛ ولوی، ۱۳۸۱: ۱۶۸ـ ۱۶۷). ابن‌جوزی معتقد است که آدم(ع) به کشاورزی، نوح به نجاری، ادریس به‌خیاطی، صالح به بازرگانی، ابراهیم به‌کشاورزی و شعیب و موسی به چوپانی، داوود به اسلحه‌سازی، سلیمان به پادشاهی و پیامبر اسلام (ص) به شبانی اشتغال داشتند و حوا نخ‌‌ریسی می‌کرده است (ر.ک؛ ابن‌جوزی، ۱۴۱۵ق.، ج ۲: ۱۴۶).


از مجموع همه اشاره‌هایی که در باب شغل انبیاء در متون و منابع مختلف دیده می‌شود، یک نکتة مشترک که همه روی آن متفق هستند، قابل استنباط است و آن اینکه همه انبیاء به شغلی مشغول بوده‌اند و هیچ‌یک از آنان به بهانه اعتکاف و خلوت‌گزینی، دعا و نماز یا به‌خاطر انجام مأموریت و مسئولیت‌های سنگین نبوت و رسالت، شانه از زیر بار مسئولیت‌های فردی و اجتماعی خود خالی نکرده‌اند و این امر بیانگر نوع نگرش آن برگزیدگان الهی بدنیا و رابطه آن با آخرت است و بر اندیشه‌های انحرافی زهد مآبانه که کار و تولید را با کمالات معنوی و مصالح اُخروی در تضاد می‌دانستند و یا افکار باطل ارباب ‌مآبانه که کار را وظیفه افراد پست و پایین جامعه می‌دانستند، خط بطلان می‌کشد.


نگاه قرآنی به رونق اقتصادی (۲)
نگاه قرآنی به رونق اقتصادی (۲)
 


۵ـ ارزش کار در اسلام

بیکاری در اسلام مردود است و کار به عنوان یک امر مقدس شناخته شده است و خدای متعال کارکنان را دوست‌دارد که حضرت علی (ع) در این‌باب می‌فرماید: « اِنَّ اللهَ یُحِبُّ المُحْتَرِفَ الأَمِینَ: خداوند کسی را که دارای یک حرفه است و بدان اشتغال دارد و امانت‌دار است، دوست دارد» (حرّ عاملی،۱۳۹۱ق.: ۱۲، ۱۳، ۱۴). در حدیث دیگری از امام صادق (ع) نیز نقل شده که کسی که خود را برای زندگی‌ خویش به مشقت می‌اندازد، مانند کسی دانسته‌شده که در راه خدا جهاد می‌کند (ر.ک؛ کلینی، ۱۳۸۸ق.: ۱، ۵ و ۸۸) و پیامبر خدا (ص) کسی را که سنگینی [معاش] خود را بر دوش مردم بیندازد، ملعون دانسته است (ر.ک؛ همان: ۵، ۷ و ۷۲).


بدین دلیل است که وقتی در حضور پیامبر (ص) درباره کسی سخن می‌گفتند، حضرت می‌پرسید کارش چیست. اگر می‌گفتند کار ندارد، می‌فرمود: «سَقَطَ مِنْ عَینِی» یعنی در چشم من دیگر ارزش ندارد (مطهری،۱۳۸۷: ۲۲ و ۷۸۶) علی (ع) نیز بر این اساس، کار را شعار مؤمن دانسته، می‌فرماید: « العَمَلُ شِعارُ المُؤمِنِ » (آمدی،۱۳۶۰: ۴۰۸) که بر این اساس، بیکار ایمان ندارد و در حدیث‌دیگری کار را همسفر شخص برخوردار از یقین دانسته، می‌فرماید: « العَمَلُ رَفِیقُ المُؤمِن » (همان: ۹۷۵)؛ یعنی اهل یقین به خود اجازه نمی‌دهند که لحظه‌ای بیکار باشند و از تمام لحظات خود بهینه استفاده می‌کنند. پس ارزش مؤمن بستگی به کارش دارد، همچنان‌که علی (ع) متذکر آن شده، می‌فرماید: « المُؤمِنُ بِعَمَلِهِ » (همان: ۱ و ۲۲).


ارزش مؤمن بر اساس عملکرد اوست و برترین کارها، کاری است که عامل آن برای انجام آن بسیار تلاش کند. علی (ع) در این باره می‌فرماید: « اَفْضَلُ الأَعمالِ مَا اَکْرَهْتَ نَفْسَکَ عَلَیهِ: برترین کارها کاری است که خود را ناگزیر بر انجام آن قرار دهی » (نهج‌البلاغه/ ق۲۴۹).


یکی از بارزترین امتیازهای جوامع ایده‌آل، داشتن اقتصادی سالم، پویا و وجود مجریان فعال، متعهد و کاردان در عرصه‌های اقتصادی است. پیامبران الهی نیز برای ایجاد قسط و عدالت در سطح وسیع آن در میان اقشار مختلف جامعه و تأمین نیازهای مادی مردم و آبادانی و آسایش آنان و بوسیله توزیع عادلانه امکانات، سرمایه‌ها، ایجاد زمینه‌های مناسب، آگاهی‌رسانی همگانی و بالأخره ترویج احسان، نیکوکاری و خدمت کوشیده‌اند تا مردم را به سوی سعادت و نیک‌بختی سوق دهند.


هرگاه بخش‌های اساسی جامعه به کار اشتغال داشته باشند، اقتصاد جامعه رشد و شکوفایی خواهد داشت، تولید و درآمد ملی افزایش می‌یابد، درآمد دولت به‌جهت مالیات‌ها فزونی می‌گیرد و امکان ارائه خدمات عمومی به‌مردم فراهم می‌شود. نیروی کار با به‌کارگیری سرمایه باعث تولید جامعه می‌شود و یکی از مبانی اصلی اقتصاد مقاومتی تکیه بر تولید می‌باشد. با بیکاری، نیروی کار، سرمایه بالقوه یا بالفعل معطل می‌ماند و بنیه اقتصادی جامعه ضعیف می‌شود.


هرچه تولید بیشتر شود، امکان برخورداری دولت از مالیات‌های مردمی افزایش می‌یابد و آبادی جامعه صورت می‌گیرد. در نامه امام علی (ص) به مالک اشتر آمده است: « اگر وضع خراج‌دهندگان اصلاح شود، افراد دیگر جامعه هم به سامان می‌رسند و باید فکر حاکم اسلامی به آبادی و گسترش تولید، بیش از جمع‌آوری مالیات باشد وگرنه کشور و مردم به نابودی کشانده می‌شوند » (همان/ ن ۵۳).


افزایش توان اقتصادی بدون شک از آثار کار و انگیزه مناسبی برای شخص مسلمان در رو آوردن به آن است. به همین دلیل، هرگاه جامعه به کاری احتیاج داشت، شخص باید این گونه «واجبات نظامیه» را انجام دهد و از تلاش خود در این زمینه خودداری نکند، چون گاهی تلاش در انجام مشاغل مورد نیاز جامعه، واجب می‌شود. امروزه جایگاه نیرو و سرمایه انسانی در رشد و توسعه اقتصادی از مباحث مهم و کلیدی اقتصاد کلان و توسعه به شمار می‌رود.


یکی از انگیزه‌های اصلی شخص برای کار، رشد اقتصادی جامعه است و تقویت این انگیزه میان نیروی کار، آثار پُربرکتی دارد؛ از جمله آنکه فرد را از توجه به خود دور می‌کند و به فکر دیگران می‌اندازد یا حتی اگر به مال احتیاج ندارد، برای اعتلای جامعه می‌کوشد. در برخی ممالک، مردم ابتدا برای وطن و پس از آن برای خانواده و در نهایت، برای خود کار می‌کنند. این چنین روحیه‌ای به یقین، شکوفایی اقتصادی را موجب می‌شود.


 ۶ـ تقویت تولید

فعالیت‌های تولیدی، عنصر اساسی در طلب روزی است و برای اهمیت و تشویق به آن، می‌توان از آیات متعدد قرآن کریم استفاده کرد. قرآن تصرف در عوامل تولید و نهاد‌هایی که خداوند برای بشر خلق کرده، توصیه و به شکر این نعمت‌ها و استفاده درست از آنها تأکید و نیز دوری کردن از تصرف در عوامل تولید را پیروی از گامهای شیطانی دانسته است و نکوهش می‌کند.


قرآن کریم با تذکر اینکه خداوند نعمت‌ها و منابع را بری شما آفریده، به جستجو در زمین برای طلب روزی، امر می‌فرماید و به « تهیه قوه » دستور داده است و خواستار آبادانی در زمین شده است و با بیان‌های مختلف، اهمیت تولید و تشویق به آن را گوشزد کرده است. در بیشتر این آیات، هدف از تسخیر آسمان و زمین، خلقت شب و روز، فرستادن باد و باران و حرکت کشتی‌ها در دریاها، جستجو و طلب روزی معرفی شده است (ر.ک؛ عبّاس‌نژاد، ۱۳۸۴: ۴۳۸ـ۴۳۷).


برای نمونه می‌فرماید: ﴿ وَجَعَلْنَا اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ آیَتَیْنِ فَمَحَوْنَا آیَةَ اللَّیْلِ وَجَعَلْنَا آیَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُواْ فَضْلاً مِّن رَّبِّکُمْ وَلِتَعْلَمُواْ عَدَدَ السِّنِینَ وَالْحِسَابَ وَکُلَّ شَیْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْصِیلاً: ما شب و روز را دو نشانه توحید و عظمت خود قرار دادیم. سپس نشانه شب را محو کردیم و نشانه روز را روشنى‏بخش ساختیم تا (در پرتو آن،) فضل پروردگارتان را بجویید (و به تلاش زندگى برخیزید) و عدد سالها و حساب را بدانید و هر چیزى را مشخص و آشکارا بیان کردیم﴾ ( الإسراء/ ۱۲).


«فضل» که جمع آن «فضول» است (ر.ک؛ ازهری، ۱۴۲۱ق.: ذیل «فضل»)، به معنای بیش از حد اعتدال است (ر.ک؛ راغب اصفهانی، ۱۴۱۲ق.: ذیل «فضل»). مقصود از فضل و زیادت در این آیه، مال است و آنچه که به دست می‌آید و کسب می‌شود (همان). « اِبتِغَاءِ فَضل اللَّه » در قرآن معمولاً به معنی رزق و کسب و کار مفید و ارزنده است (ر.ک؛ مکارم شیرازی، ۱۳۷۴، ج ۱۲: ۴۶). خداوند بزرگ در این آیه می‌فرماید: «اگر ما آیت روز را روشن قرار دادیم، برای این است که انسان بتواند در آن، به موقع، رزق پروردگار خود را طلب کند، چون «رزق» فضل و عطای خدای تعالی است» (طباطبائی،۱۴۱۷ق.، ج ۱۳: ۵۱).


تمهید مقدمات کار و تلاش، زمینه‌سازی برای آرامش و استراحت و پس از آن، روشنی بخشیدن و چراغانی کردن زمین برای جستجوی روزی، تشویق عملی برای فعالیت اقتصادی است. براستی اگر روز روشن نمی‌بود و تاریکی شب کنار نمی‌رفت، چگونه امکان فعالیت اقتصادی و جستجوی روزی ممکن بود!؟ نمونه دیگر را در سوره روم می‌توان مشاهده کرد که می‌فرماید: ﴿ وَ مِنْ آیَاتِهِ أَن یُرْسِلَ الرِّیَاحَ مُبَشِّرَاتٍ وَ لِیُذِیقَکُم مِّن رَّحْمَتِهِ وَلِتَجْرِیَ الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: و از آیات (عظمت) خدا این است که بادها را به عنوان مژده‌دهندگانی مى‏‌فرستد تا شما را از رحمت خویش بچشاند (و سیراب کند) و کشتی‌ها به فرمانش حرکت کنند و از فضل او بهره گیرید. شاید شکر او را به جای آرید ﴾ ( الرّوم/ ۴۶).


مراد از «إِذَاقة رحمت» رساندن انواع نعمت‌ها است که بر وزیدن باد مترتب می‌شود، چون وقتی باد می‌وزد، عمل تلقیح در گل‌ها و میوه‌ها انجام می‌شود و عفونت‌ها از بین می‌رود و جو زمین تصفیه می‌شود و نعمت‌هایی دیگر از این قبیل که اطلاق جمله همگی را شامل می‌شود. همچنین ﴿ ...وَلِتَجْرِیَ الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ...؛ یعنی بادها را می‌فرستد تا چنین و چنان شود و نیز کشتی‌ها به امر او به حرکت درآیند، ﴿ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ ﴾، یعنی تا رزق او را که از فضل اوست، طلب کنید» (طباطبائی، ۱۴۱۷ق.، ج۱۶: ۱۹۹).


از آیات دیگر می‌توان به (الفاطر/ ۱۲؛ الجاثیه/ ۱۲ و الإسراء/ ۶۶) اشاره کرد. البته بادآوری می‌شود که در بعضی از آیات، واژه «ابتغاء» از فضل الهی دیده نمی‌شود، ولی به جستجوی روزی سفارش می‌کنند؛ مانند این آیه که می‌فرماید: ﴿ هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِی مَنَاکِبِهَا وَ کُلُوا مِن رِّزْقِهِ وَ إِلَیْهِ النُّشُورُ: اوست که زمین را براى شما رام کرد، پس بر شانه‏هاى آن راه بروید و از روزیهاى خداوند بخورید و بازگشت واجتماع همه به سوى اوست﴾ ( الملک/۱۵).


با توجه به این آیه می‌توان فهمید که مایه‌های اصلی اقتصاد و کلید بسیاری از درآمدها را خداوند در زمین قرار داده است. این زمین شرایطی را در خود جمع کرده که قابل فرمان بردن است و انسان که خلیفه خدا در زمین است، طوری آفریده شده که می‌تواند از امکانات مادی زمین استفاده کند و در حقیقت، این امکانات را خداوند به انسان سپرده است تا با استقرار بر پشت زمین و بهره‌مندی از هرگونه وسایل طلب، رزق و نصیب مادی خود را از زمین بدست آورد و در این میدان وسیع و خوان گسترده خدای کریم، با همزیستی و حسن برخورد، همه انسانها با هم بهره گیرند.


امکاناتی که زمین در اختیار انسان نهاده، عبارت است از: تحمل عملیات کشاورزی، خدمات صنعتی، روابط بازرگانی و بسیاری از فعالیت‌های دیگر. انسان در روی زمین تا آنجا که امکانات جغرافیایی منطقه‌ای اجازه می‌دهد، به تولید می‌پردازد و هنگامی که تولید محلی، نیازهایش را تأمین نکرد، با روابط بازرگانی و مبادلات اقتصادی با سرزمین‌های دور و نزدیک، نیازهای خود را مرتفع می‌سازد و با کار و فعالیت، وسایل زندگی‌ خویش را فراهم می‌آورد. پس انسان موجودی است که عمدة نیازهای او به ‌وسیله زمین و در روی زمین فراهم شده است.


او باید با حرکت و تلاش مداوم و ملایم خود، طبیعت را رام کند و از آن بهره گیرد، تا با تأمین اقتصاد، بتواند بر مشکلات مادی خود فایق آید و مسیر خود را به سوی کمال پایدارش طی کند. بنابراین، باید گفت که این اقتصاد سالم و پیشرفته است که نقش خود را مستقیماً در زندگی این دنیا و به گونه غیرمستقیم در پیمودن راه کمال آخرت ایفا می‌کند (ر.ک؛ موسوی اصفهانی، ۱۳۶۸: ۱۲۵).


برخی از آیات نیز با فراهم‌ ساختن زمینه تولید، بر اهمیت و تشویق به تولید نیز دلالت دارند؛ مانند آیات زیر: ﴿ وَلَقَدْ مَکَّنَّاکُمْ فِی الأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَکُمْ فِیهَا مَعَایِشَ قَلِیلاً مَّا تَشْکُرُونَ: ما تسلّط، مالکیّت و حکومت بر زمین را براى شما قرار دادیم و انواع وسایل زندگى را براى شما فراهم ساختیم، امّا کمتر شکرگزارى مى‏کنید ﴾ ( الأعراف/ ۱۰)؛ ﴿ اللَّهُ الَّذِی سخَّرَ لَکُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِیَ الْفُلْکُ فِیهِ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ * وَسَخَّرَ لَکُم مَّا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا مِّنْهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لَّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ: خداوند است که دریا را مسخّر شما کرد تا کشتی‌ها به فرمانش در آن حرکت کنند و بتوانید از فضل او بهره گیرید و شاید شکر نعمت‌هایش را به جا آورید.


او آنچه در آسمانها و زمین است، همه را از سوى خود مسخر شما ساخته است. در این نشانه‏‌هاى (مهمى) است براى کسانى که می‌اندیشند﴾ (الجاثیه/ ۱۳ـ۱۲)؛


﴿ اللّهُ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَّکُمْ وَسَخَّرَ لَکُمُ الْفُلْکَ لِتَجْرِیَ فِی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَ لَکُمُ الأَنْهَارَ * وَ سَخَّر لَکُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَآئِبَینَ وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ: خداوند است که آسمان‌ها و زمین را آفرید و از آسمان، آبى نازل کرد و با آن، میوه‏‌ها(ى مختلف) را براى روزى شما (از زمین) بیرون آورد و کشتى‏ها را مسخّر شما گردانید تا بر صفحه دریا به فرمان او حرکت کنند و نهرها را (نیز) مسخّر شما نمود * و خورشید و ماه را که با برنامه منظمى در کارند به تسخیر شما درآورد و شب و روز را (نیز) مسخّر شما ساخت﴾ ( ابراهیم/ ۳۳ـ۳۲)؛


﴿ وَسَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَالْنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالْنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ * وَ مَا ذَرَأَ لَکُمْ فِی الأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِّقَوْمٍ یَذَّکَّرُونَ * وَهُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُواْ مِنْهُ لَحْمًا طَرِیًّا وَتَسْتَخْرِجُواْ مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْکَ مَوَاخِرَ فِیهِ وَلِتَبْتَغُواْ مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: او شب و روز و خورشید و ماه را مسخّر شما ساخت و ستارگان نیز به فرمان او مسخّر شمایند. در این، نشانه‌‏هایى است (از عظمت خدا،) براى گروهى که عقل خود را به‌کار مى‏‌گیرند. (علاوه بر این،) آفریدگانی را که در زمین به رنگهاى گوناگون آفریده نیز مسخّر (فرمان شما) ساخت. در این، نشانه روشنى است براى گروهى که متذکّر مى‏‌شوند. * اوست که دریا را مسخّر (شما) ساخت تا از آن، گوشت تازه بخورید و زیورى براى پوشیدن (مانند مروارید) از آن استخراج کنید، و کشتی‌ها را مى‏بینى که سینة دریا را مى‏شکافند تا شما (به تجارت پردازید و) از فضل خدا بهره گیرید. شاید شکر نعمت‌هاى او را به‌جا آورید﴾ (النّحل/ ۱۴ـ۱۲).


نگاه قرآنی به رونق اقتصادی (۲)
نگاه قرآنی به رونق اقتصادی (۲)
 


ملتی که می‌خواهد در برابر استعمار و نفوذ مستکبران دنیا با عزت و سربلندی زندگی کند، به جای اینکه مدام خود را با سرمایه‌ها و پیشرفت‌های آنها مقایسه کند، نیروی فکری و جسمانی خویش را در راه رشد و ترقی خویشتن به کار گیرد و به خود بگوید من چیزی کمتر از دیگران ندارم و دلیلی ندارد که نتوانم از آنها بیشتر پیشرفت کنم، من چرا چشم به امکانات و پیشرفت‌ آنها بدوزم که این پیشرفت آنان فقط در جهت مادی است و در بحران معنویت دست و پا می‌زنند.


من خود بهتر و بیشتر تولید می‌کنم. بدین ترتیب، نباید اجازه دهیم که بیگانگان به کشورمان نفوذ کنند. مقام معظم رهبری در این باره می‌فرمایند: « موفقیت هر ملت در پیشرفت‌های خود، نسبت معکوس با نفوذ بیگانگان و دشمنان در آن کشور دارد. نسبت اینها متعاکس است؛ یعنی هرگاه بیگانه و یک قدرت خارجی، ولو آن قدرت خارجی علناً اظهار دشمنی نکرده باشد، نفوذش در بین مردم، قشرهای مختلف و فضای سیاسی بیشتر باشد، این ملّت از آینده‌ای همراه با عزت و همراه با افتخار و تأمین‌شده، فاصله‌اش بیشتر است، نه اینکه با هر بیگانه‌ای باید ستیزه‌گری کرد، نه.


گاهی هم انسان به خاطر مصالح، با بیگانه‌ای دوستی می‌کند، اما به همان بیگانة دوست هم نباید اجازه داد که در امور داخل این خانه، این خانواده، این کشور و این جامعه بتواند نقش ایفا کند. از اول انقلاب که به کلی رشته‌های نفوذ آمریکا و دیگر قدرتمندان فقط هم آمریکا نبود، منتها بدترینشان آمریکا بود در این کشور گسسته شد. اینها دایم در فکر بودند که به نحوی در داخل کشور نفوذ کنند و به پیاده کردن فکر خودشان، حرف خودشان،کار خودشان و مقاصد و هدف‌های خودشان بپردازند. از همه راه‌ها هم برای این کار استفاده می‌کنند» (بیانات رهبری در دیدار دانشجویان و دانش‌آموزان و جانبازان: ۱۱/ ۰۸/ ۱۳۷۹).


یکی از اساسی‌ترین روش‌های مقابله با نفوذ و استعمار دشمنان و تحریم‌های اقتصادی، حمایت از تولید ملی می‌باشد. این عنوان که بخش نخست نامگذاری سال ۱۳۹۱ نیز بود، موجب تقویت و شکوفایی اقتصاد ملی می‌گردد. رونق تولید داخلی و کاستن از واردات که می‌تواند به افول و رونق کم و توقف واحدهای تولید داخلی منجر شود، موجب استقلال اقتصادی، قطع وابستگی به خارج و ارتقای تکنولوژی در سطح کلان‌ شود. افزایش بهره‌وری در تولید، کاهش قیمت تمام‌شده تولید، کیفیت بهتر و خدمات بیشتر در رقابت با تولید خارجی و کاهش واردات و حمایت از تولید ملی، از عوامل مهم تحرک و رونق اقتصاد داخلی می‌باشد.


نتیجه‌گیری

با توجه به مطالب بیان شده در این پژوهش، به این نتیجه می‌رسیم که:

قرآن کریم افزون بر بیان اهمیت و تأکید بر انجام جهاد و رونق اقتصادی، در آیات بسیاری شیوه‌های عملی بهره‌گیری از مواهب طبیعی را عمران و آبادانی زمین و دستیابی به پیشرفت اقتصادی افراد و جوامع، پیش روی آنان نهاده است.


در سیره پیشوایان معصوم (ع) نیز فعالیت‌های اقتصادی افراد، ارزش بالایی دارد. آن بزرگوران، کارگران و تولیدکنندگان را بسیار تشویق می‌کردند. سیره عملی پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) این بوده که بار زندگی خود را شخصاً به دوش می‌کشیدند و هیچ گاه برای تأمین ضروریات زندگی، خود را وابسته به دیگران نمی‌کردند. قرآن کریم تصرف در عوامل تولید و نهاده‌هایی که خداوند برای بشر خلق کرده، توصیه می‌کند و به شکر این نعمت‌ها و استفاده درست از آنها تأکید و دوری کردن از تصرّف در عوامل تولید را پیروی از گام‌های شیطانی دانسته است و نکوهش می‌کند.


رونق تولید داخلی و کاستن از واردات که می‌تواند به افول و کم‌رونقی و توقف واحدهای تولیدی داخلی منجر شود، موجب استقلال اقتصادی، قطع وابستگی به خارج و ارتقای تکنولوژی در سطح کلان‌ می‌شود. افزایش بهره‌وری در تولید، کاهش قیمت تمام‌شدة تولید، کیفیّت بهتر و خدمات بیشتر در رقابت با تولید خارجی و کاهش واردات و حمایت از تولید ملّی، از عوامل مهمّ تحرّک و رونق اقتصاد داخلی می‌باشد.


شکا یک فروشگاه دایرکتوری اینترنتی است که در زمینه‌‌های شیرینی‌های سنتی، چای ارگانیک، زعفران، عسل طبیعی و ارگانیک، فرآورده‌های کنجدی و خرمایی، محصولات گیاهی و بدون‌قند یا رژیمی ایرانی به صورت تخصصی در جهت خرید مستقیم کاربران فعالیت می‌کند و هدفش حمایت از تولید‌کنندگان و محصولات ایرانی همچنین آشنایی کاربران از تولیدات و محصولات ایرانی است.

 مراجع

قرآن کریم. (۱۳۷۹). ترجمة محمّدمهدی فولادوند. تهران: دارالقرآن الکریم.
آمدی، عبدالواحد. (۱۳۶۰). غُرَر الحِکَم و دُرَر الکلم. تحقیق میرجلال‌الدّین المحدّث. چاپ سوم. تهران: دانشگاه تهران.
ابن‌جوزی، أبو‌الفرج عبدالرّحمن بن علی. (1۱۴۱۵ق.). المنتظم فی تاریخ الملوک و الأمم. بیروت: دار الکُتُب العلمیّه.
ازهری، أبومنصور محمّد بن أحمد. (۱۴۲۱ق.). تهذیب اللّغه. چاپ اوّل. بیروت: دار إحیاء التّراث العربی.
بیانات مقام معظّم رهبری در دیدار با دانشجویان و دانش‌آموزان و جانبازان. 1۱۱/ ۰۸/ ۱۳۷۹.
ثعلبی، ابواسحاق أحمد. (۱۴۲۲ق.). الکشف و البیان. با تحقیق أبو‌محمّد بن عاشور. چاپ اوّل. بیروت: دار إحیاء التّراث العربی.
حرّ عاملی، محمّد. (۱۳۹۱ق.). وسائل الشّیعه. چاپ چهارم. بیروت: دار إحیاء التّراث العربی.
حقّی بروسوی، اسماعیل. (۱۴۲۱ق.). تفسیر روح البیان. تصحیح احمد عزّ و عنایه. بیروت: دار إحیاء التّراث العربی.
حکیمی، محمّدرضا و محمّد و علیحکیمی. (۱۳۸۰). الحیاة. ترجمة احمد آرام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق.). مفردات الفاظ قرآن. بیروت: دار القلم.
رضایی، مجید. (۱۳۸۲). کار و دین. تهران: کانون اندیشة جوان.
شریف رضی، محمد بن حسین. (۱۳۷۹). نهج‌البلاغه. ترجمة محمّد دشتی. قم: مشهور.
صحیفة سجّادیّه. (۱۳۷۶). امام علی بن حسین(ع). قم: نشر الهادی.
طباطبائی، محمّدحسین. (۱۴۱۷ق.). المیزان فی تفسیر قرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرّسین حوزة علمیّة قم.
عبّاس‌نژاد، محسن. (۱۳۸۴). قرآن و اقتصاد. مشهد: مؤسّسة انتشارات بنیاد پژوهش‌های قرآن، حوزه و دانشگاه.
عیّاشی، أبونصر محمّد بن مسعود. (۱۴۲۱ق.). التّفسیر العیّاشی. چاپ اوّل. قم: مؤسّسة البعثه.
کلینی، محمّد بن یعقوب.(۱۳۸۸ق.). کافی. تحقیق علی‌اکبر غفّاری. چاپ سوم. تهران: دار الکُتُب الإسلامیّه.
مطهّری، مرتضی. (۱۳۸۷). مجموعه آثار؛ تعلیم و تربیت در اسلام. چاپ چهارم. تهران: صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دار الکُتُب الإسلامی.
موسوی اصفهانی، جمال‌الدّین. (۱۳۶۸). پیام‌های اقتصادی قرآن. بی‌جا: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ولوی، علی‌محمّد. (۱۳۸۱). فرهنگ کار در اسلام (پژوهشی در قرآن و سیرة معصومان). تهران: امیرکبیر.


نویسندگان

- صمد عبدالهی عابد۱؛ مهری قبادی* 
- دانشیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز
- کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز

 

 حمایت از تولید‌ داخلی و معرفی محصولات ایرانی با نشان ایرانی یکی از مهم‌ترین راه‌های رونق تولید ملی است 

 فروشگاه اینترنتی شکا پل ارتباطی مطمئن تولید‌کننده و مصرف‌کننده ایرانی 

 روابط عمومی سایت جامع فروشگاهی شکا 

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال نمایید:


        instagram  

با خبر شدن از جدیدترین محصولات با عضویت در خبرنامه

برای اطلاع از جشنواره تخفیفات شکا ، جدیدترین محصولات و طرح های ویژه فروش در خبرنامه فروشگاه شکا عضو شوید.

 حمایت از محصولات ایرانی
سال رونق تولید
هدف از تاسیس فروشگاه اینترنتی حذف واسطه ها و دلالان و کارکرد آن بصورت خدمات کاملا الکترنیکی در صنعت وب و فناوری دیجیتال و اطلاعات به تولیدکنندگان و کاربران و معرفی و فروش محصولات تولید‌کنندگان ایرانی است. ایجاد فرهنگ سازی و حمایت از تولید ملی در جهت یک حرکت جمعی ، اراده ملی و نهضتی همگانی از اهداف این مرکز می‌باشد. شعار ما هر جا قصد خرید داریم کالا و محصولات ایرانی را انتخاب کنیم .