شکا

بهره‌ برداری شدید باعث فرسودگی و خشکیدگی زود هنگام درختان شده و ضمن تخریب درختان زیبای بنه درآمدزایی آنان را تحت ‌الشعاع قرار می‌دهد...


سقز جزو گیاهان دارویی بسیار مفید است که‌با نام‌های بنه یا پسته‌کوهی نیز شناخته می‌شود. این‌گیاه دارای طبعی گرم و خشک است و خواص دارویی فراوانی دارد. درخت‌بنه بانام علمی Pistaciaatlantica متعلق به‌خانواده پسته (Anacardiaceae) بوده و از لحاظ جغرافیایی انتشار آن از جزایر قناری و سواحل دریای مدیترانه آغاز و به‌کشور‌های سوریه، ارمنستان، ترکیه، عراق، پاکستان، افغانستان و ایران ختم می‌شود.

سقز محصولی ایرانی به نرخ طلا
سقز محصولی ایرانی به نرخ طلا
 


سقز چیست؟

کرد‌های غیور و شجاع کشورمان خوب می‌دانند که‌سقز چیست و چه‌خواصی دارد، چون درختانی که از آن سقز تهیه می‌شود اغلب مربوط به‌مناطق کوهستانی استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد است. معمولاً از تنه این درخت در فصل‌خزان به‌طور طبیعی یا با دادن شکاف، صمغی خارج می‌شود که‌در فارسی به‌آن سقز می‌گویند و در آدامس‌‌سازی مورداستفاده قرار می‌گیرد و همچنین خواص درمانی و صنعتی زیادی دارد.


خواص سقز

شیره سقز در زمان ترشح از تنه‌درخت به‌رنگ سبز روشن بوده و غلیظ و چسبناک است و به‌عنوان یک مسهل و ملین در درمان یبوست کاربرد دارد و چون مقوی معده بوده و به‌هضم غذا کمک می‌کند و اشتها آور خوبی است حکمای مشهوری، چون بوعلی سینا از آن برای درمان یک سری از بیماری‌های گوارشی استفاده می‌کرده‌اند.


سقز همچون آنتی‌بیوتیک تا حدودی با باکتری عامل اصلی زخم‌معده و اثنی‌عشر مقابله می‌کند ضمن این‌که بسیاری از اهالی محلی، شیره خام سقز را درحالت ناشتا می‌خورند، چون عقیده دارند موجب دفع‌سنگ کلیه می‌شود. از دیدگاه حکمای طب سنتی مالیدن شیره سقز روی زخم به‌التیام آن کمک می‌کند و از بخار پخت سقز برای تقویت‌چشم استفاده می‌شده و می‌تواند به‌تسکین درد‌های مفصلی و روماتیسمی کمک کند و برای آسم و برونشیت مفید است.


ارتفاع این درخت تا ۷ یا ۹ متر می‌رسد در بعضی از مناطق کوهستانی مانند زاگرس به‌میوه آن «قزو» می‌گویند که برای خوشبو کردن دوغ و روغن حیوانی و همچنین در درست کردن ترشی استفاده می‌کنند. سقز در لُری "بریژه یا بریزَه"، در لری خرم‌آبادی به آن "وَنِوشک یا کُلِنگ" و درکردی منطقه بانه به‌آن "بنِشت" گفته می‌شود؛ در ایلام آن را "وه ناوشک" و در کردستان "قَزوان" می‌نامند.


۲۵درصد از شیره سقز حاوی روغن پرارزش و صنعتی تربانتین است که کاربرد‌های فراوانی در صنعت دارد. علاوه بر این از شیره سقز در تهیه آدامس، عطر، خوشبوکننده‌ها، حشره‌کش‌ها و در صنعت داروسازی در تهیه نرم‌کننده‌ها و ضد عفونی‌کننده‌ها و در صنعت پلاستیک‌سازی، تهیه واکس کفش و چرم و صنعت چاپ مورد استفاده قرار می‌گیرد.


چوب حراج به ثروت ملی با خام‌ فروشی

به‌علت نبود صنایع تبدیلی مناسب، اکثر سقز تولیدی در ایران به‌خارج از کشور صادر گردیده و به‌عنوان مواد پایه بسیاری از صنایع یادشده به‌کار برده می‌شود. به‌طور متوسط از هر درخت ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ گرم سقز به‌دست می‌آید که در شرایط مناسب و سال‌های پرباران این مقدار بیشتر هم می‌شود. بهره‌برداری از درختان‌بنه (استحصال شیره سقز) با توجه به‌شرایط ظاهری، وضعیت سلامت و شادابی درختان و با رعایت دستورالعمل‌های فنی انجام می‌شود. بهره‌برداری از درختان‌بنه در سطح جنگل‌های روستای تابعه شهرستان استان کردستان و در قالب چندین قرارداد به‌مجریان و بهره‌برداران محلی واگذار می‌شود.


مجریان و بهره‌برداران باید به‌این مهم توجه کنند که بهره‌برداری صحیح و مناسب با توجه به‌شرایط ظاهری درختان منجر به‌حفظ سلامت و تعادل فیزیولوژیک درختان‌شده و ضمن کاهش فشار بر آنان منجر به‌افزایش عمر و بهره‌برداری پایدار و طولانی‌مدت از درختان‌بنه می‌شود.


تولید ۵هزار کیلوگرم شیره خام سقز در کردستان

انجام بهره‌برداری در فواصل نامناسب زمانی و بهره‌برداری شدید باعث فرسودگی و خشکیدگی زودهنگام درختان شده و ضمن تخریب درختان زیبای بنه درآمدزایی آنان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. راه‌اندازی کارخانه‌های صنایع تبدیلی و فرآوری شیره سقز و سایر فرآورده‌های درخت قزوان در مناطق مختلف می‌تواند از خام فروشی‌ها جلوگیری کرده و به‌نفع بهره‌برداران و روستاییان حاشیه جنگل باشد. در شرایط فعلی بیش‌بینی می‌شود درمجموع ۵هزار کیلوگرم شیره سقز از بنه زار‌های سطح استان کردستان برداشت شود.


درحال حاضر صنایع تبدیلی مناسب جهت فرآوری و استخراج شیره خام سقز در استان وجود ندارد و تنها یک کارخانه تولید آدامس در استان آن‌هم با کارکردهایی در سطح ابتدایی، فعالیت می‌کند. یکی از سیاست‌های سازمان جنگل‌ها مراتع و آبخیزداری کشور جلوگیری از خام‌فروشی محصولات فرعی مراتع است با راه‌اندازی کارخانه‌های فرآوری ضمن ارزآوری بالا و درآمدزایی بیشتر از صادرشدن این محصول باارزش آن‌هم به‌صورت خام جلوگیری به‌عمل می‌آید.


انتظار می‌رود کارخانه‌های و صنایع تبدیلی در سطوح وسیع‌تر و با دامنه کاری بیشتر و برای استخراج محصولات پرارزش‌تری در استان کردستان راه‌اندازی شود که این‌امر خود مستلزم جذب سرمایه‌گذارانی است که با خرید تضمینی این‌محصول در راستایی اشتغال بیشتر بهره‌برداران گام بردارند.


اشتغال‌زایی ۲ الی ۳ هزار نفری روستانشینان حاشیه زاگرس در کردستان

از ۱۴هزار بهره‌بردار در سطح استان که مشغول به استحصال محصولات فرعی از سطح مراتع استان هستند حداقل ۲ الی ۳ هزارنفر در فصل بهره‌برداری اقدام به‌برداشت شیره سقز می‌کنند. از دیرباز ارتباط عمیقی بین‌جنگل‌های زاگرس و زندگی مردمان این منطقه وجود داشته است. اینجا حکایت مردانی است که تیشه بر دوش راهی کوهستان‌های سخت‌گذری می‌شوند تا باکمی آب‌وخاک رزق خود را از میان جنگل‌های زاگرس به‌دست آوردند.


شیره جان چند‌هزار هکتار درخت‌بنه در زاگرس قطره‌قطره در کاسه سخاوتشان جمع می‌شود تا روح تازه‌ای به‌اقتصاد این‌خطه بدمد. شهرستان سروآباد یکی از قطب‌های تولید این محصول باارزش در کردستان است که با توجه به‌ارزش اقتصادی این محصول عاید بهره‌برداران این نعمت خدادادی می‌شود. برداشت شیره سقز از درخت قزوان یکی از سخت‌ترین کار‌ها و نیازمند تعامل و همکاری مردم روستا باهم است طوری که برداشت‌کنندگان در قالب گروه‌هایی این‌کار را انجام می‌دهند.


اهالی روستا در دسته‌های ۵ یا ۶‌نفره راهی کوهستان‌های زاگرس در سروآباد می‌شوند و با تهیه‌گل و مخلوط کردن آن با کاه ترکیبی را به‌دست می‌آوردند تا با آن رزق خود را از این درختان به‌دست آوردند. برداشت‌کنندگان در فصل برداشت (تیر و مرداد) به‌مناطق جنگلی می‌روند و پس از درست‌کردن پیاله‌های گلی به‌نام "کوچله" و زخمی کردن درختان، آن را در محل‌های مناسب روی تنه درخت نصب می‌کنند.


زخم‌های اُفقی تازه بر پیکره و تنه درخت باید به‌گونه‌ای باشد که آسیب زیادی به درخت وارد نکند و شیره سقز به‌داخل پیاله گلی هدایت شود که جنگل نشینان به‌سبب تجربه و مهارت خاصی که در این‌کار دارند، با استادی تمام و بدون نقص این بخش از کار را انجام می‌دهند. خراش‌های ایجادشده بر روی تنه‌درختان باید به‌گونه‌ای باشد که‌به تنه اصلی درخت صدمه وارد نشود و فقط سطح پوست درخت خراش بردارد.


سپس گل تهیه‌شده را به‌صورت کاسه مانند زیر خراش ایجادشده می‌گذاریم تا شیره مستقیماً وارد کاسه گلی شود و بعد از ۲ الی ۳ هفته اقدام به‌برداشت شیره سقز می‌کنند. نبود صنایع تبدیلی سقز تولیدشده در کردستان را روانه کشور‌های خارجی می‌کند و درنهایت ما می‌مانیم و مردانی زحمتکش درختان خسته از بهره‌برداری بیش‌از حد و کودکانی آدامس‌فروش.


شهرستان سروآباد قطب تولید سقز در کردستان است

شهرستان سروآباد با مساحت ۷۰هزار جنگل ازجمله رویش‌گاه‌های اصلی درختان بنه درسطح استان کردستان است. عمده درختان بنه در شهرستان‌های جنگلی بانه، سروآباد و مریوان بوده و با درصد کمتری در شهرستان‌های سنندج و کامیاران نیز یافت می‌شود. میزان برداشت شیره سقز سالانه متغیر بوده و با توجه به‌دوره‌های استراحت ۲ الی ۳‌ساله باید به‌درختان بنه فرصت بازسازی داده شود تا میزان تولید سقز در سال‌های آتی کاهش نیابد. درختان قزوان که بخشی از درختان جنگل‌های زاگرس را تشکیل می‌دهند به سبب قدمت، قابلیت‌ها و اهمیتی‌که برای جنگل‌نشیان دارد نیازمند مراقبت‌ها بیشتری بوده و لازم است حفاظت از آن‌ها در اولویت قرار گیرد.


درفروشگاه محصولات سنتی شُکا فاصله‌ شما با تولید‌کنندگان برای خرید مستقیم فقط به‌اندازه‌ یک کلیک است. شما می‌توانید از طریق اینترنت با تولید‌کنندگان در سراسر ایران به‌صورت مستقیم در ارتباط باشید، پاسخ سوالات خود را دریافت و مشکلات خود را حل کنید همچنین می‌توانید محصولات خود را از تولید‌کنندگان مختلف انتخاب و هزینه آن را پرداخت نمایید و محصولات خود را از مبدا تولید و به‌صورت مستقیم از تولید‌کنندگان تحویل بگیرید.

اگر تولید‌کننده هستید و می‌خواهید محصولات و برند خود را به‌انبوهی از کاربران که در فضای مجازی منتظر شما هستند نشان دهید می‌توانید در فروشگاه و بانک اطلاعات تولید‌کنندگان محصولات سنتی شُکا عضو شوید و از شرایط ثبت‌نام در این سامانه اطلاعات لازم را دریافت نمائید.

 

 

فاصله‌ شما با تولید‌کنندگان برای خرید مستقیم فقط به اندازه‌ یک کلیک است 

 شُکا پل ارتباطی مطمئن تولید‌کننده و مصرف‌کننده ایرانی 

 روابط عمومی فروشگاه محصولات سنتی شُکا 

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال نمایید:


        instagram  

با خبر شدن از جدیدترین محصولات با عضویت در خبرنامه

برای اطلاع از جشنواره تخفیفات شکا ، جدیدترین محصولات و طرح های ویژه فروش در خبرنامه فروشگاه شکا عضو شوید.

 حمایت از محصولات ایرانی
سال جهش تولید
هدف از تاسیس فروشگاه اینترنتی حذف واسطه ها و دلالان و کارکرد آن بصورت خدمات کاملا الکترنیکی در صنعت وب و فناوری دیجیتال و اطلاعات به تولیدکنندگان و کاربران و معرفی و فروش محصولات تولید‌کنندگان ایرانی است. ایجاد فرهنگ سازی و حمایت از تولید ملی در جهت یک حرکت جمعی ، اراده ملی و نهضتی همگانی از اهداف این مرکز می‌باشد. شعار ما هر جا قصد خرید داریم کالا و محصولات ایرانی را انتخاب کنیم .